Πέμπτη, 1 Μαΐου 2008

Ο Μάης του 68 και η χουντική διαστρέβλωση

Ο Μάης του 68 και η χουντική διαστρέβλωση

Τέτοια εποχή πριν από σαράντα χρόνια, ενώ η Ελλάδα στέναζε κάτω από τις μπότες των συνταγματαρχών, ξεσπούσε το κίνημα που αμφισβητούσε τα πάντα.

«E» 25/4
mail to Εκτυπώστε το Αρθρο Μεγαλύτερα Γράμματα Μικρότερα Γράμματα

Τέτοια εποχή πριν από σαράντα χρόνια, ενώ η Ελλάδα στέναζε κάτω από τις μπότες των συνταγματαρχών, ξεσπούσε το κίνημα που αμφισβητούσε τα πάντα. Η χούντα και οι μηχανισμοί της προσπάθησαν να «κλείσουν» την εξέγερση του Μάη 1968 εκτός συνόρων. Με τη σιωπή πρώτα για τα γεγονότα και τη διαστρέβλωση ύστερα. Ενώ κορυφωνόταν η εξέγερση του Μάη 1968 στο Παρίσι και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η χουντική Αθήνα εμφάνιζε τα γεγονότα ως... κομμουνιστική συνωμοσία!

Ο Μάης του 68 και η χουντική διαστρέβλωση

Οι προσεισμικές δονήσεις της εξέγερσης του Μάη του 1968 δεν έγιναν, φυσικά, αισθητές στη στρατοκρατούμενη Ελλάδα. Κάθε δημοκρατική φωνή ήταν φιμωμένη και μόνο οι ανερμάτιστοι συνταγματάρχες και τα όργανά τους ακούγονταν. Ο απόηχος των εξεγέρσεων που ακούγονται παντού στην Ευρώπη και τον κόσμο σταματά στα ελληνικά σύνορα.

Ο ελεγχόμενος Τύπος, από τις αρχές Απριλίου, είναι διάσπαρτος από ειδήσεις για τις διαδηλώσεις στην Ευρώπη. Αλλά να συνδέονται τα γεγονότα και να προκύπτει κάποιο συγκροτημένο νόημα δεν αναφέρεται πουθενά. Αυτό που προσλάμβαναν, λιγότερο ή περισσότερο, ενημερωμένοι πολίτες του κόσμου, ότι δηλαδή πρόκειται για ένα τσουνάμι νεανικής - φοιτητικής διαμαρτυρίας, παραμένει στο σκοτάδι.

Η λογοκρισία, η αυτολογοκρισία και η αποσπασματικότητα δεν άφηναν να διαφανεί, να κατανοηθεί και ενδεχομένως να επηρεάσει την Ελλάδα η εξέγερση που φούντωνε.

Ετσι, για παράδειγμα, ο μέσος Ελληνας διαβάζει για κάποιον «ερυθρό Ντούτσκε» που προκαλεί ταραχές στη Δ. Γερμανία και αναγκάζει τον καγκελάριο Κίσινγκερ να διακόψει τις πασχαλινές διακοπές του. Γίνονται ταραχές, συγκρούσεις με την αστυνομία, υπάρχουν τραυματίες κλπ. Οπως περίπου στην Ελλάδα προδικτατορικά.

Σιωπή στα γιατί και τα πώς. Ούτε λόγος για τα αιτήματα των διαδηλωτών κατά των νόμων έκτακτης ανάγκης, που προωθούνταν στη Δ. Γερμανία τότε και τις άλλες δημοκρατικές διεκδικήσεις. Για τα κατασταλτικά μέτρα θα γίνει λόγος αργότερα και όταν ληφθούν.

Οι δύο... τακτικές
Οι λόγοι για την αρχική σιωπή είναι προφανείς: Οι διαδηλώσεις παραπέμπουν απευθείας στα έκτακτα μέτρα που εφαρμόζονται στην Ελλάδα, στις απαγορευμένες διά πυρός και ροπάλου συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις. Οπως προφανής είναι και η άρση της σιωπής, όταν εγκρίνονται οι θεσμοί για τα έκτακτα μέτρα: «Είδατε, και στη Δ. Γερμανία προβλέπεται η επέμβαση στρατιωτικών δυνάμεων για εσωτερικούς λόγους!».

Το 1968 η χούντα έχει εδραιωθεί και όλοι οι κατασταλτικοί μηχανισμοί, συμπεριλαμβανομένων και κείνων της χειραγώγησης-παραπληροφόρησης δουλεύουν στο φουλ...

Οταν οι κινητοποιήσεις επεκτείνονται στα μέσα Απριλίου οι ανώνυμες και κατευθυνόμενος αναλύσεις συμπεραίνουν ότι «το Βερολίνο εγένετο στόχος των κομμουνιστών». Πλην, όμως, υπάρχει μια δυσκολία να εξηγηθούν οι εξελίξεις με την επίκληση του «κομμουνιστικού δακτύλου» εκεί, καθώς τις ίδιες μέρες «ατμόσφαιρα κρίσεως πλανάται εις ολόκληρον την Ευρώπην. Οι διαδηλώσεις των κομμουνιστών φοιτητών επεκτάθησαν εις Λονδίνον». Αλλά και στη Ρώμη, όπου τα επεισόδια προκαλούν «κινεζόφιλοι»...

Καλά στο Δυτικό Βερολίνο, που είναι... περικυκλωμένο από τους κομμουνιστές της Ανατολικής Γερμανίας, έχει μια αληθοφάνεια ο λόγος περί κομμουνιστικής συνωμοσίας. Στις άλλες πρωτεύουσες;

«Οχλοκρατικάς εκδηλώσεις»
Η ιδέα, πάντως, που καλλιεργείται έως τις αρχές Μαϊου είναι πως αριστεροαναρχικοί, αναρχοκομμουνιστές κι άλλες συναφείς ομάδες στις οποίες αποδίδονται περιθωριακοί - απαξιωτικοί χαρακτηρισμοί, παρασύρουν αφελείς και προκαλούν «οχλοκρατικάς εκδηλώσεις».

Οι εξηγήσεις του είδους δεν είναι, όμως, πολύ πειστικές. Επιστρατεύονται κάθε είδους διαστρεβλώσεις που κυκλοφορούν στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Η τακτική της σιωπής, της αποσπασματικότητας και της κατάφωρης διαστρέβλωσης θ αλλάξει αρκετά, καθώς φουντώνει η εξέγερση.

Το «Εθνος» αξιοποιεί τις ρωγμές της λογοκρισίας
Καθώς γεννιέται ο «γαλλικός Μάης» και τα γεγονότα της πρώτης βδομάδας συγκλονίζουν, εμφανίζονται και τα πρώτα εκτενή δημοσιεύματα στη χουντοκρατούμενη Ελλάδα.

Με πρωτοστάτη τον χουντικό «Ελεύθερο Τύπο» του Σ. Κωνσταντόπουλου οι... ταραχές περιγράφονται αναλυτικά στο στυλ: «Με κράνη και οματοϋάλια μοτοσυκλετιστών, με αυτοσχεδίους αντιασφυξιογόνους προσωπίδας από μανδήλια εμβαπτισμένα εις βορικόν οξύ, οι φοιτηταί, εκ των οποίων το ήμισυ τουλάχιστον απετελείτο από νεανίδας με μίνι φούστας, επετέθησαν κατά των δυνάμεων ασφαλείας εκσφενδονίζοντες πλίνθους, πυροτεχνήματα και καθίσματα, τα οποία ήρπαζον από τα καφενεία...».

Οι ρωγμές στη λογοκρισία, λόγω της πρώτης απόπειρας πολιτικοποίησης της δικτατορίας, με το σχέδιο του «Συντάγματος 1968», αξιοποιούνται από τον Τύπο για μια στοιχειώδη ενημέρωση. Το «Εθνος», που δεν έχει απαγορευτεί ακόμη η κυκλοφορία του, θα ενημερώνει τους αναγνώστες του με ειδήσεις του τύπου: «Ασφυκτική κατάστασις επικρατεί εις το κέντρο της Πόλεως του Φωτός... λόγω της απεργίας και των οδοκαθαριστών, οι οποίοι με σαδιστικήν χαράν βλέπουν να συσσωρεύονται οι τόννοι των σκουπιδιών εις τους δρόμους και τας πλατείας...».

Θα είναι η πρώτη αθηναϊκή εφημερίδα, που με ειδικό απεσταλμένο της στη Γαλλία θα καλύψει ειδησεογραφικά την εξέγερση του Μάη.

Τον τόνο, πάντως, δίνει η προπαγάνδα της χούντας, που χαιρέκακα εκπέμπει στο μήκος κύματος προς τους Ευρωπαίους: Εμείς τα προλάβαμε, αντί να μας κατηγορείτε για παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πρέπει να μας μιμείστε...

Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΕΙΧΕ ΠΡΟΑΝΑΓΓΕΛΘΕΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΑΡΤΙΟ

22-29 Μαρτίου
Στη Ναντέρ οι συλλήψεις διαμαρτυρόμενων κατά του αμερικανικού πολέμου στο Βιετνάμ, ξεσηκώνουν τους φοιτητές. Καταλαμβάνουν το Πανεπιστήμιο, οι διαμαρτυρίες γενικεύονται και αγκαλιάζουν την πλειονότητα των 12.000 φοιτητών. Οι μαχητικές κινητοποιήσεις θα διαρκέσουν μέρες.

11-27 Απριλίου
Απόπειρα δολοφονίας του Ρούντι Ντούτσκε στο Δυτικό Βερολίνο από νεοφασίστα. Ο ηγέτης των Αριστερών φοιτητών τραυματίζεται βαριά, αλλά σώζεται (θα πεθάνει από τις επιπτώσεις το 1979). Οι διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις θα συνεχιστούν και θα κλιμακωθούν, ενώ στη Ναντέρ συλλαμβάνεται ο Κον Μπεντίτ.

2-3 Μαϊου
Αρχίζει ο καθαυτό «γαλλικός Μάης του 1968». Στο επίκεντρο η Σορβόνη, όπου κλείνει το Πανεπιστήμιο και καταλαμβάνεται από αστυνομικές δυνάμεις. Ακολουθούν βίαιες συγκρούσεις στη συνοικία Καρτιέ Λατέν. Πρώτος απολογισμός 1.000 τραυματίες και 600 συλλήψεις.

Τι συνέβη το 1968;
Τι ήταν ο Μάης του 1968; Πολλές απαντήσεις έχουν δοθεί που εξηγούν γιατί τον μνημονεύουμε 40 χρόνια μετά. Ιδού μία: «Ηταν πρώτα απ όλα η εξέγερση των φοιτητών του Παρισιού, που συμπύκνωνε και εξέφραζε με τον δικό του ανεπανάληπτο τρόπο την αντίθεση ευρύτατων στρωμάτων του κοινωνικού σώματος στην κρατούσα τάξη πραγμάτων... Εργασία, εκπαίδευση, οικογένεια, κόμματα, θεσμοί, τέχνη, σχέσεις των δύο φύλων, θέαμα, όλα μαζί μα όλα αμφισβητήθηκαν» (από το ημερολόγιο 2008 του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ για τα 40χρονα του Μάη).

Τρεις ορισμοί
Για το φαινόμενο «γαλλικός Μάης του 1968» δεν έχει καθιερωθεί μέχρι σήμερα ένας ενιαίος χαρακτηρισμός. Πολλοί ιστορικοί και μελετητές κάνουν λόγο για «εξέγερση της νεολαίας» στη Γαλλία, τη Γερμανία και γενικά τη Δ. Ευρώπη. Αλλοι μιλούν για «φοιτητικό κίνημα του 60», για «κοινωνική διαμαρτυρία», ενώ η κοινωνιολόγος και φιλόσοφος Χάνα Αρεντ έκανε λόγο για επανάσταση αλά 1848. «Μου φαίνεται, έλεγε, ότι τον 21ο αιώνα τα παιδιά θα μαθαίνουν το 1968, όπως εμείς το 1848», δηλαδή τους αστικούς επαναστατικούς ανέμους στην Ευρώπης εκείνης της εποχής.

Ο παραλληλισμός
Στα καθ ημάς μια παρόμοια άποψη έχει διατυπώσει ο ιστορικός Αντ. Λιάκος. Ανάμεσα στις ομοιότητες που εντοπίζει είναι ότι τόσο το 1848 όσο και το 1968 οι εξεγερμένοι, όχι μόνο σε μια ευρωπαϊκή χώρα αλλά σε πολλές, δεν τα κατάφεραν όπως ήθελαν. Στην πρώτη καμιά κυβέρνηση δεν έμεινε στη θέση της. Οι επαναστάτες, όμως, που κατέλαβαν την αρχή δεν μπόρεσαν να κρατήσουν την εξουσία. Στη δεύτερη καμιά εξέγερση ούτε η πιο μεγάλη στο Παρίσι δεν μπόρεσε ν αναλάβει ή να κλονίσει καμιά εξουσία.

Η «ΓΡΑΜΜΗ»
Οι Απριλιανοί «διαφωτιστές»

Ο Απρίλης με τον έρωτα (στην ευρεία έννοια) χόρευαν και γέλαγαν στην Ευρώπη πριν από σαράντα χρόνια. Είχαν αρχίσει να φυσούν οι άνεμοι, που θα πάρουν σε λίγο απρόβλεπτες διαστάσεις και θα περάσουν στην ιστορία ως εξέγερση του Μάη του 1968.

Στην Ελλάδα της χούντας όλα τα πλάκωνε η σκλαβιά και οι δικτάτορες γιόρταζαν τα πρώτα γενέθλια του φασιστικού καθεστώτος. Το Πάσχα εκείνης της χρονιάς συνέπιπτε με την 21η Απριλίου και η επέτειος θα γιορταζόταν ετεροχρονισμένα, με καρναβαλικές φιέστες στο Παναθηναϊκό Στάδιο και ρητορικές επιδείξεις πατριδοκάπηλων. Οι διατεταγμένες γιορτές και τα πανηγύρια θα συνεχίζονται για πολλές μέρες και βδομάδες τον Μάιο.

Οι εξεγερμένοι νέοι στη Δ. Γερμανία, την Ιταλία, την Ιαπωνία, παντού όπου τους μήνες Μάρτιο - Απρίλιο - Μάιο ξεσπούσαν αντιεξουσιαστικές, αντιιμπεριαλιστικές και αντιαμερικανικές εκρήξεις δικαίωναν, υποτίθεται, τη χούντα. Η «γραμμή» των ιδεολογικών καθοδηγητών της χούντας ήταν ν αντιμετωπίζονται σαν οχλοκρατικές εκδηλώσεις. Οπως τα Ιουλιανά το 1965.

Οι νέοι της Ευρώπης, όπως διακήρυσσαν οι γκεμπελίσκοι της εποχής, χωρίς ιδανικά, υποκινούμενοι από τους κομμουνιστές, απειλούσαν με ανατροπή τα αστικά καθεστώτα! Στην Αθήνα, όμως, οι εθνοσωτήρες είχαν προλάβει και επικρατούσε απόλυτη τάξη παντού! Ετσι, ονομαζόταν η σιγή νεκροταφείου.

Ο καθηγητής της Φιλοσοφικής σχολής Αθήνας Ν. Τωμαδάκης, καθώς εξελίσσεται η εξέγερση, αναλαμβάνει να διαφωτίσει για την κατάσταση: «Μεγάλην πανήγυριν άγομεν κατά τας ημέρας ταύτας οι Πανέλληνες... Ο ελληνικός στρατός, σαρξ εκ της σαρκός του Λαού και εντολοδόχος αυτού απεφάσισεν, παρεμβαίνων εις τα πολιτικά πράγματα, να σώση τον τόπον από τους όνυχας του κομμουνισμού...».

Οι «αριστερές δυνάμεις του ολέθρου» και «τα πλοκάμια τους» δεν υπάρχουν πια στην Ελλάδα. Ούτε «οι οργανωμένες φάλαγγες ποικιλώνυμων σωματείων και η επάρατος νεολαία Λαμπράκη, δι ης εξεπόρνευον ηθικώς και εθνικώς την σπουδάζουσα νεολαία, απασχολούντες αυτήν εις έργα αλλότρια των σπουδών, μεταβάλλοντες τους σπουδαστάς εις τραπεζορήτορας και διαδηλωτάς των πεζοδρομίων».

Η Ελλάδα των Ελλήνων Χριστιανών -εφεύρημα της χρονιάς εκείνης- βάζει τα... γυαλιά στους κουτόφραγκους! Ακόμη και σε στρατηγούς, όπως ο Ντε Γκολ, που «ηγνόησε την κομμουνιστικήν δύναμιν εκ κακής εκτιμήσεως»!

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ
Τα γεγονότα που «έφεραν» τον Μάη

Φεβρουάριος
Κινητοποιήσεις στα γαλλικά Πανεπιστήμια με αιχμή την ελευθερία λόγου και έκφρασης.

Μάρτιος
-Καταλήψεις πανεπιστημίων στην Ιταλία και αστυνομικές επιθέσεις κατά φοιτητών στη Ρώμη.

-Αστυνομικές επιχειρήσεις κατά φοιτητών στην Ιαπωνία.

-Μεγάλες αντιπολεμικές διαδηλώσεις στο Λονδίνο για την αμερικανική επέμβαση στο Βιετνάμ (η αποτρόπαιη σφαγή των αμάχων στο Μάι Λάι από τους πεζοναύτες των ΗΠΑ).

- Η δικτατορία του Φράνκο κλείνει προληπτικά το Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης, μετά τις κινητοποιήσεις των Ισπανών φοιτητών.

-Στη Γαλλία γεννιέται το «Κίνημα της 22ας Μαρτίου» (θεωρείται ότι βρίσκεται στις ρίζες του γαλλικού Μάη). Ομάδα 200 περίπου φοιτητών του Πανεπιστημίου της Ναντέρ, μ επικεφαλής τον Ντανιέλ Κον Μπεντίτ, καταλαμβάνει τα γραφεία της διοίκησης. Το Πανεπιστήμιο κλείνει.

-Από τη Θεσσαλονίκη ο δικτάτορας Γ. Παπαδόπουλος «ρίχνει» το σύνθημα Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών, ενώ δίνεται στη δημοσιότητα το χουντικό «σχέδιο Συντάγματος» (Υποτίθεται για να συζητηθεί και μετά να γίνει δημοψήφισμα).

Απρίλιος
- Στη Φρανκφούρτη εμφανίζεται η «Φράξια Κόκκινος Στρατός» (Αντρέα Μπάαντερ και Γκουντρούν Εσλιν).

-Απόπειρα δολοφονίας του Ρ. Ντούτσκε στο Δυτικό Βερολίνο. Ακολουθούν μαχητικές διαδηλώσεις στις περισσότερες δυτικογερμανικές πόλεις όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα του Πάσχα των καθολικών. Η αστυνομία χτυπά παντού με αγριότητα. Απολογισμός των διαδηλώσεων και των αστυνομικών επιθέσεων: δύο νεκροί και 400 τραυματίες, ενώ για πρώτη φορά στη μεταπολεμική Γερμανία κινητοποιούνται 21.000 αστυνομικοί. Ο Βολφ Μπίρμαν, γνωστός τραγουδοποιός, γράφει το περίφημο τραγούδι: «Τρεις σφαίρες για τον Ρούντι»...

-Η ελληνική χούντα πανηγυρίζει για την πρώτη επέτειο του πραξικοπήματος, ενώ πυκνώνουν οι αντιστασιακές πράξεις (προκηρύξεις, πανό, εκρήξεις). Αλλά δυναμώνουν και τα καταπιεστικά μέτρα (συλλήψεις, απολύσεις κ.ά.).

Τ. ΚΑΤΣΙΜΑΡΔΟΣ
katsimar@yahoo.gr


======================================================================
"O σιωπών δοκεί συναινείν", [(qui tacet consentire videtur) (=όποιος σιωπά φαίνεται ότι συναινεί), κατά το ρωμαϊκό δίκαιο].

Δεν υπάρχουν σχόλια: